Figen Füsun Pehlivan

Yitirilmiş Bir Kültürün Bitirilmiş Varisleri...

"Ordu'nun Dereleri"nden "Ali Kalkancı"nın Vaazlarına... Nasıl dönüştürüldük...

Bizim Şarkılarımız

Walkman’ların ilk örneklerinin Türkiye’ye yeni yeni geldiği yıllardı… O günlerde annemin “çıkart onu kulağından sağır olacaksın” diye bağırdığını ve onu duymazdan gelince de sinirlenip, ses tonunu sertleştirdiğini hatırlıyorum.

Kulaklıkla müzik dinlemek ne kadar sağlıklıydı bilemem ancak, sesin iç kulağa direkt girmesinin pek de hoş bir şey olmadığı gerçek; Walkmanınızın cızır cızır sesiyle, yanınızdaki insanlara verdiğiniz rahatsızlık da cabası…

Ancak işin başka bir yönü daha var. Siz “aman kulağım zarar görmesin aman kimse rahatsız olmasın” diye düşünüp walkman’i kulağınızdan çıkarttığınızda bu sefer de, minibüs ya da taksi şoförünün müzik beğenisinin mağduru oluyorsunuz. Yapacak bir şey yok, ya sinirlerinizi bozup şoförle kavga edeceksiniz ya da iyi bir mazoşist olup olaydan zevk almaya çalışacaksınız. Ben ikinciyi tercih ettim; Şoförlerimiz ne dinliyor, hangi şarkının neresinde vitese Osmanlı tokadı atıyor incelemeye başladım.

Eskiden minibüslerde Orhan Gencebay, Müslüm Gürses dinlenirdi. Ancak artık daha farklı şeyler dinleniyor. Örneğin ilahiler ve Almanya’daki bilmem kim hocanın vaazlarının bangır bangır çaldığı yolculuklarım oluyor. Bazen de minibüsün içinde şoförün keyfine göre belirlenmiş bir radyodan, vaaz dinliyoruz.

Hoca “Ey ahali, aman toplu taşım araçlarında bir kadının oturduğu koltuğa, kadının popo sıcaklığı soğumadan oturmayın yoksa zina yapmış olursunuz” diyor ve ben kıpkırmızı olup içimden “OHAAAA” diyorum, “Ben nasıl bir tehdit misim meğer”

Oysa eskiden ne güzel şarkı türkü çalardı minibüslerde. Şarkıcı “Toprak olur, taş olurum, yolunda yoldaş olurum, istersen kardaş olurum, MARAK ETME SEN, MARAK ETME SEN” derken şoför kendinden geçer ve vitese sağlam bir Osmanlı tokadı atardı, ben de içten içe gülerdim; günün stresini atar olayı hayretle izlemeyi sürdürürdüm.

Sözün özü, bir dönem kapandı ve yeni bir devir başladı… Bu devrin, insanları farklı, kültürleri farklı, dinledikleri de farklı elbet…

****************

Çocukluk Yıllarımın Kahramanları, Neredesiniz, Kalkın ve Kurtarın Bizi - *(Thick as a brick- Jethro Tull)

Duvar Kadar Payidar

Ne diyordum; dinlemek ayrı şey, size dinlettirilmesi ayrı şey, dinletilene katlanmak zorunda kalmaksa en fenası…

Bir yerlerde okumuştum, mahkumlara işkence olarak sevmedikleri müzikler dinletiliyormuş. Dedim ya benim pek böyle bir sıkıntım olmadı çünkü sevmediğim müzikle dalga geçmek ve eğlenmek gibi bir alışkanlık geliştirdim. Ancak “Evlenilecek kızlar var eğlenilecek kızlar var”, “Çeksene elini, kırcan mı belimi”, "O Şimdi Asker, canı neler ister" gibi şarkılar o zevkimin de içine etti. Nesiyle dalga geçeyim, nasıl eğleneyim ki… Bu şarkılar bence çerezlik bile değiller.

************

Bazı şarkılarda sözler vasat müzik güzel oluyor, bazısında da sözler güzel müzik berbat olabiliyor ve haklı olarak bu kadar güzel bir şarkı sözüne (ya da şiire) bu kadar kötü bir müzik nasıl yazılır diye düşünüyor insan… Tabi hem sözleri hem müziği harika olan şarkılarda yapılıyor. Hem de o kadar güzel şarkılar ki, tüketim toplumu olduğumuz için, karambolda bir köşeye atılır mı diye düşünüp üzülüyor insan.

Eskiden tek bir TV kanalımız vardı… Ah nasılda bilirdik o canım şarkıların, türkülerin kıymetini. Nasıl beklerdik Çarli’nin melekleri gibi dizileri ya da Hababam Sınıfı gibi filmleri. Hoooop elektrikler kesilirdi ve yemede yanında yat pozisyonunda kalıverirdik…

Adile Teyze (Adile Naşit) çıkardı “Uykudan Önce”de; dürüstlüğü ve doğruluğu salık verirdi bize; Eğer bir hata yapmışsak o gün, koltuğun arkasına saklanır ve Adile Teyzenin “Figen, kuzucuğum, gel bakayım buraya, sen bugün arkadaşından izinsiz onun çikolatasından bir parça kopartıp yemisin” demesin diye dua ederdik.

Kimi zaman bir film oynar ve Minur Özkul zengin ama gaddar bir patrona yönelerek haksızlığa sömürüye hırsızlık ve yağma düzenine karşı bir tirat atıverirdi, tüylerimiz diken diken olurdu.

Bugün içinde yaşadığımız sömürü düzenine bakıyor ve çocukluk dönemimin efsane kahramanlarına sesleniyorum; “Gelin artık kurtarın bizi… Çocukluk yıllarımın efsane kahramanları NERDESİNİZ, NEREDESİNİZ!...

Kültürel Dönüşüm

Nesrin Topkapı'dan Anadolu Ateşine Dans

Ya Dansöz Nesrin Topkapı; yılbaşı gelince televizyona çıkacak ve oryantal dans yapacak diye bütün bir sene beklerdik. Şimdi 15-20 dansçı birden oynuyor televizyonlarda; Tan Sağtürk, Anadolu Ateşi, Asena say say bitmiyor… Bazen aynı anda farklı figürlerle dans ediyorlar. Çok sesli müzik dinler gibi çok figürlü dans izliyoruz.

İnternet ve Gericilik

Gençlere yeterli cinsel eğitim verilmeyen bir ülkede, kontrolsüz yayın yapan televizyonların ve internetin toplum üzerinde yaptığı etkinin araştırılması gerek diye düşünüyorum… Sanırım bu yayınlar toplumun savunma mekanizmasını devreye sokup muhafazakarlığı, tutuculuğu körüklüyor ve sofuluğu arttırıyor ya da tersine kendini deşifre etmek isteyen gençlerin sayısını artıyor.

Eğlence Sektörü ve Sanat

Bugün birçok insan eğlence sektöründe  görev yapıyor ve bazen sanat; eğlence sektörünün malzemesi olup çıkıveriyor... Eğlenmek de güzel elbet ama zaman zaman sanatı sanat olarak görmek, dinlemek ve  izleyebilmek gerekiyor.